Lancimi online i Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe më 12 janar 2026 u përshëndet si triumf i albanologjisë, por shpejt u kthye në stuhi kontroverse për seksizmin e thellë në përkufizimet gjinore.
Ky projekt madhor i Akademisë së Shkencave, me mbi 105 mijë fjalë dhe bazuar në korpus gjuhësor prej 800 milionë njësi, synon të ruajë identitetin mijëvjeçar shqiptar, por përkufizimet për “djalë” dhe “vajzë” kanë ndezur zemërim të përgjithshëm.
Pabarazi e papranueshme në përkufizime
Për fjalën “djalë”, fjalori jep konotacione pozitive si “trim, i urtë, shtyllë e shtëpisë, pasardhës, shpresë” – një figurë e fuqishme, e mençur dhe vazhduese familjare.
Ndërsa “vajzë” etiketohet me terma fyese si “e pashtruar, arrakate, e pamoralshme, e përdalë”, duke e portretizuar si të paburrë dhe të papjekur shoqërisht.
Kjo pabarazi gjuhësore, e nxjerrë nga fjalori, ka çuar në akuza për patriarkalizëm të thellë në një vepër që pretendohet shkencore dhe bashkuese.
Reagime të ashpra publike
Fjalori u hap për konsultim online në fjalori online, duke lejuar sugjerime për 9 muaj para versionit final në fund të 2026-ës.
Por përkufizimet seksiste kanë ngritur pyetje të mëdha: A reflekton kjo trashëgiminë tonë reale apo paragjykimet e vjetra?
