Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i ka paralajmëruar autoritetet e Iranit kundër vrasjes së protestuesve paqësorë, duke thënë se Uashingtoni "do t'u vijë në ndihmë”.
Në një postim të shkurtër në rrjetet sociale, ai shkroi: “Jemi të armatosur, të pajisur me armë dhe gati për të filluar”, por nuk dha detaje të mëtejshme.
Një këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u përgjigj duke thënë se Trump duhet të jetë “i kujdesshëm” nëse ai ndërhyn, duke paralajmëruar për kaos të mundshëm në të gjithë Lindjen e Mesme.
Të paktën tetë persona raportohet se janë vrarë në Iran pas pothuajse një jave protestash masive të shkaktuara nga përkeqësimi i kushteve ekonomike.
Në postimin e së premtes në Truth Social, Trump shkroi: “Nëse Irani qëllon dhe vret me dhunë protestuesit paqësorë, gjë që është zakon i tyre, Shtetet e Bashkuara të Amerikës do t’i ndihmojnë.”
Në postimin e tij, presidenti amerikan nuk specifikoi se çfarë masash mund të ndërmarrë Uashingtoni kundër autoriteteve iraniane.
Në qershor, SHBA-të kryen sulme kundër centraleve bërthamore të Iranit me urdhër të Trump.
Zyrtarët amerikanë më vonë argumentuan se sulmet kishin penguar ndjeshëm perspektivën e Teheranit për të ndërtuar një armë bërthamore, një pretendim i kundërshtuar nga Irani.
Në shenjë hakmarrjeje, Irani nisi një sulm me raketa ndaj një baze të madhe ushtarake amerikane në Katar.
Menjëherë pas postimit të fundit të Trump në rrjetet sociale, këshilltari i Khameneit, Ali Larijani, lëshoi një paralajmërim të vetën.
“Trump duhet ta dijë se ndërhyrja e SHBA-së në këtë çështje të brendshme do të thoshte destabilizim i të gjithë rajonit dhe shkatërrim i interesave të Amerikës”, shkroi ai.
Por për disa nga protestuesit, ndërhyrja nga SHBA-të do të ishte e mirëpritur.
“Forcat e sigurisë kanë frikë dhe dridhen deri në palcë kur Trump thotë diçka ose kur (kryeministri izraelit Benjamin) Netanyahu thotë diçka”, tha një grua e re që protestonte në Teheran për programin Newshour të BBC-së.
Duke preferuar të mbetet anonime për sigurinë e saj, ajo tha se protestuesit kishin kërkuar mbështetje nga SHBA-ja për vite me radhë, sepse forcat e sigurisë "besojnë se nëse zoti Trump thotë diçka, ai do ta bëjë (atë)", dhe ata "e dinë se nëse ndodh diçka, ata do të duhet të marrin përsipër pasojat".
Të enjten, gjashtë persona në Iran u raportuan të jenë vrarë në ditën e pestë të protestave.
Dy persona vdiqën në përleshjet midis protestuesve dhe forcave të sigurisë në qytetin jugperëndimor të Lordegan, sipas agjencisë gjysmëzyrtare të lajmeve Fars dhe grupit të të drejtave të njeriut Hengaw, i cili tha se ata ishin protestues, duke i identifikuar ata si Ahmad Jalil dhe Sajjad Valamanesh.
Tre persona u vranë në Azna dhe një tjetër në Kouhdasht, të gjithë në perëndim të vendit, raporton Fars. Nuk specifikoi nëse ata ishin demonstrues apo anëtarë të forcave të sigurisë.
Një vdekje u raportua në Fuladshahr, në Iranin qendror, dhe një viktimë tjetër në Marvdasht, në jug.
BBC nuk ka qenë në gjendje të verifikojë në mënyrë të pavarur vdekjet.
Pamjet e postuara në mediat sociale treguan makina të djegura gjatë përleshjeve midis protestuesve dhe forcave të sigurisë.
BBC Persian ka verifikuar video që tregojnë protestat e së enjtes në Lordegan, Teheran dhe Marvdasht.
Zyrtarët iranianë thanë më parë se një anëtar i ri i forcave të sigurisë së vendit ishte vrarë të mërkurën në qytetin perëndimor të Kouhdasht. Por protestuesit thanë se burri ishte nga radhët e tyre dhe ishte qëlluar për vdekje nga forcat e sigurisë.
Të premten, u raportuan përleshje gjatë ceremonisë së varrimit të burrit, ku morën pjesë mijëra të pranishëm. Anëtarë të uniformuar të forcave të sigurisë u përpoqën të mbanin arkivolin e tij, por turma ua rrëmbeu dhe i përzuri.
Protestat filluan të dielën në Teheran midis dyqanxhinjve të zemëruar nga një tjetër rënie e ndjeshme e vlerës së monedhës iraniane, rialit, kundrejt dollarit amerikan në tregun e hapur.
Deri të martën, studentët e universitetit ishin të përfshirë dhe protestat ishin përhapur në disa qytete, me njerëz që brohorisnin kundër sundimtarëve klerikë të vendit.
Shumë protestues që atëherë kanë bërë thirrje për fundin e sundimit të Khameneit. Disa kanë thënë se duan një kthim në monarki.
"Ne nuk kemi asnjë lloj lirie këtu", tha protestuesi që foli për BBC-në. "Ne luftojmë çdo ditë - përballemi me gjërat më brutale çdo ditë. Ne duam t'i japim fund [regjimit], edhe me çmimin e jetës sonë, ne nuk kemi asgjë."
Protestat kanë qenë më të përhapurat që nga një kryengritje në vitin 2022 e shkaktuar nga vdekja gjatë paraburgimit e Mahsa Amini, një grua e re e akuzuar nga policia e moralit se nuk e mbante siç duhet vellon, por ato nuk kanë qenë në të njëjtën shkallë.
Presidenti Masoud Pezeshkian ka thënë se do t'i dëgjojë "kërkesat legjitime" të protestuesve.
Por Prokurori i Përgjithshëm i vendit, Mohammad Movahedi-Azad, paralajmëroi se çdo përpjekje për të krijuar paqëndrueshmëri do të përballet me një "përgjigje vendimtare"./BBC-Versus.al
