Në fund të shekullit të 19-të, JP Morgan rindërtoi ekonominë amerikane duke blerë hekurudha dhe industri të falimentuara, duke i bashkuar ato në gjigantë si US Steel. Në vitin 2026, duket se Jeff Bezos po ndjek të njëjtën rrugë, por me ambicie edhe më të mëdha. Ai nuk po kërkon vetëm startup-in e ardhshëm të madh të teknologjisë, por po synon të “blejë” botën fizike dhe ta rishpikë atë përmes Inteligjencës Artificiale (IA).
Me një fond prej 100 miliardë dollarësh në ndërtim e sipër, themeluesi i Amazon po përgatitet për një valë agresive blerjesh në sektorin e prodhimit. Qëllimi? Të transformojë industritë tradicionale: nga mikroçipat te hapësira ajrore, në makina fitimi hiper-automatizuese, duke përdorur një forcë të re “truri” nën emrin Projekt Prometheus.
Diplomacia e Kapitalit: Nga Abu Dhabi në Singapor
Lëvizjet e Bezos në muajt e fundit ngjajnë me një lojë shahu gjeopolitike. Miliarderi nuk ka qëndruar vetëm në Wall Street. Ai ka udhëtuar në Lindjen e Mesme për bisedime sekrete me fonde sovrane të pasurisë, si Autoriteti i Investimeve i Abu Dhabit, dhe më pas në Singapor, duke kërkuar kapital që tejkalon edhe Fondin legjendar Vision të SoftBank.
Dokumentet e investimeve përshkruajnë këtë përpjekje si një “mjet transformimi të prodhimit”. IA nuk do të jetë më thjesht një mjet për të shkruar tekste ose kod, por një forcë që kupton ligjet e fizikës, rrjedhën e ajrit dhe forcën e materialeve.
Projekt Prometheus: Rikthimi i Bezos në vijën e parë
Më e rëndësishmja është rikthimi i vetë Bezos në “vijën e parë”. Për herë të parë që nga dorëheqja si CEO i Amazon në 2021, ai është bashkë-CEO i Projektit Prometheus, së bashku me Vic Bajaj, ish-ekzekutiv të Google Verily, dhe një ekip studiuesish të punësuar nga OpenAI dhe Google DeepMind.
Prometheus nuk është thjesht një kompani softuerësh. Ajo ndërton modele IA që mund të simulojnë botën fizike. Imagjinoni një sistem që parashikon me saktësi të plotë kur do të dështojë një pjesë metalike në një raketë Blue Origin, ose optimizon rrjedhën e ajrit në një aeroplan pa qindra teste fizike.
Kjo “IA Hapësinore” është kyçe. Ndërsa bota përqendrohet te chatbot-et, Bezos investon miliarda në robotikë dhe prodhim të rëndë. Emërimi i fundit i David Limp, CEO i Blue Origin, në bordin e Prometheus nënvizon lidhjen mes IA-së dhe hapësirës ajrore.
Strategjia e “baronëve industrialë” të shekullit 21
Bezos po shfrytëzon dobësinë e kompanive të frikësuara nga transformimi teknologjik. Investitori Orlando Bravo vëren se inteligjenca artificiale ka krijuar boshllëqe tregu, dhe Bezos po i mbush ato duke blerë industri dhe duke aplikuar manualin e automatizimit që përsosi në depot e Amazon.
Veprimi i tij po krahasohet me “Baronët e Grabitësve” të epokës industriale. Amazon tashmë ka pothuajse po aq robotë sa njerëz në depot e saj, dhe tani modeli po shtrihet në të gjithë industrinë amerikane dhe botërore.
Konkurrenca dhe mbështetja financiare
Bezos nuk është i vetëm. Travis Kalanick (Uber) dhe Elon Musk (Tesla) ndjekin transformime të ngjashme. Por mbështetja financiare që merr Bezos nga figurat tradicionale është e pakrahasueshme.
JPMorgan Chase, përmes Iniciativës së saj prej 10 miliardë dollarësh për Sigurinë dhe Rezistencën, po bisedon për të mbështetur Projekt Prometheus, duke e konsideruar atë infrastrukturën që do të mbrojë zinxhirin industrial të Perëndimit.
Rreziku social dhe vizioni industrial
Zgjerimi i IA-së në prodhim mund të ndryshojë rrënjësisht peizazhin e punësimit, duke shkaktuar zhvendosje të mëdha të vendeve të punës. Por për Bezos, çështja kryesore është krijimi i një kompanie holding që nuk zotëron thjesht aksione, por rindërton ADN-në e bizneseve që blen.
Me Projekt Prometheus të vlerësuar tashmë në 30 miliardë dollarë pas raundit të fundit të financimit, rruga drejt 100 miliardë dollarëve duket e hapur.
Jeff Bezos po bën bastin se faza tjetër e IA-së nuk do të evoluojë vetëm në ekranet tona, por në fabrika, hangarë aeroplanësh dhe linja montimi mikroçipash. Nëse projekti ka sukses, ai do të shënojë fillimin e një epoke të re industriale, ku inteligjenca artificiale jo vetëm që do të mendojë si njerëzit, por do të kuptojë botën më mirë se ne.
Siç thotë investitori Robert Nelson: “Rishpikja e botës fizike është një sfidë e madhe”. Por njeriu që filloi duke shitur libra nga një garazh dhe përfundoi duke kontrolluar tregtinë globale duket se është i përgatitur për këtë sfidë. /VERSUS
Mijëra evakuime në Hawaii për shkak të stuhisë së rrëmbyeshme
Kush janë amerikanët që do investojnë 1 miliardë euro në Bilisht?
