Zyrtarët iranianë kanë fajësuar Shtetet e Bashkuara për bllokimin e negociatave dhe vazhdimin e mbylljes së Ngushticës së Hormuzit, duke theksuar se Teherani nuk do t’i nënshtrohet “bullizmit” nga Uashingtoni.
Kryetari i Parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf, tha të mërkurën se nuk mund të ketë një armëpushim të plotë mes dy vendeve nëse vazhdon bllokada detare e SHBA-së ndaj porteve iraniane. Në komentin e tij të parë që nga momenti kur presidenti Donald Trump njoftoi se do të zgjasë armëpushimin SHBA-Iran, Ghalibaf, një nga negociatorët kryesorë të Iranit, sugjeroi se Teherani nuk do t’i nënshtrohet kërkesave të Uashingtonit për shkak të rrethimit.
“Një armëpushim i plotë ka kuptim vetëm nëse nuk shkelet nga bllokada detare dhe marrja peng e ekonomisë botërore, dhe nëse ndalet nxitja e luftës sioniste në të gjitha frontet”, shkroi Ghalibaf në X.
“Rihapja e Ngushticës së Hormuzit është e pamundur me një shkelje kaq flagrante të armëpushimit”, shtoi ai, duke thënë se SHBA dhe Izraeli “nuk i arritën qëllimet e tyre përmes agresionit ushtarak dhe nuk do t’i arrijnë as përmes bullizmit”.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian përsëriti të njëjtin qëndrim, duke theksuar se diplomacia, jo presioni, është e nevojshme për bisedimet e paqes.
“Republika Islamike e Iranit ka mirëpritur dialogun dhe marrëveshjen dhe vazhdon ta bëjë këtë”, tha ai në një postim në rrjetet sociale, duke iu drejtuar SHBA-së dhe Izraelit.
“Shkelja e angazhimeve, bllokada dhe kërcënimet janë pengesat kryesore për negociata të vërteta. Bota sheh retorikën tuaj të pafund hipokrite dhe kontradiktën midis pretendimeve dhe veprimeve.”
Megjithëse të dy vendet kanë thënë se janë gati të kthehen në luftë, armëpushimi deri më tani duket se po respektohet të mërkurën, ditën kur përfundonte periudha fillestare dyjavore.
Zgjatja e armëpushimit erdhi vetëm një ditë më parë, pasi u bë e qartë se zyrtarët iranianë nuk do të merrnin pjesë në bisedimet e planifikuara në Pakistan në shenjë proteste ndaj bllokadës amerikane. Amir-Saeid Iravani, ambasadori i Iranit në Kombet e Bashkuara, tha se heqja e rrethimit është kusht i domosdoshëm për vazhdimin e negociatave. I pyetur nëse qetësia relative e armëpushimit do të vazhdojë, Iravani u tha gazetarëve: “Ne nuk kemi nisur agresionin ushtarak. Ata e nisën luftën kundër nesh dhe ne jemi gati. Nëse duan të ulen në tryezë dhe të diskutojnë për të gjetur një zgjidhje politike, do të na gjejnë të gatshëm.”
Trump nuk caktoi një afat për përfundimin e armëpushimit të zgjatur, por sugjeroi të martën se rrethimi detar ndaj Iranit do të vazhdojë të shërbejë si mjet presioni për bisedimet e ardhshme.
“Njerëzit më janë afruar katër ditë më parë, duke thënë: ‘Zotëri, Irani dëshiron të hapë Ngushticën menjëherë’. Por nëse e bëjmë këtë, nuk mund të ketë kurrë një marrëveshje me Iranin, përveç nëse shkatërrojmë pjesën tjetër të vendit të tyre, përfshirë udhëheqësit”, shkroi presidenti amerikan në një postim në rrjetet sociale.
Pak orë para zgjatjes së armëpushimit të martën, Trump kishte thënë se ishte kundër zgjatjes së tij dhe paralajmëroi Iranin se koha po mbaron përpara se SHBA të nisë një sulm të madh ndaj infrastrukturës së tij.
Më pas, ai pranoi të shtyjë sulmet me kërkesë të ndërmjetësve pakistanezë.
‘As luftë, as paqe’
Me bllokadën ende në fuqi dhe pa një datë të re për bisedimet, ka shqetësime se luftimet mund të rifillojnë në çdo moment.
Duke raportuar nga Teherani, korrespondenti i Al Jazeera, Ali Hashem, tha se Irani po përjeton një “situatë pa luftë, pa paqe”.
“Sanksionet janë ende aty. Bllokada është aty. Askush nuk mund të planifikojë për javën tjetër apo atë pas saj. Bizneset thjesht po presin të shohin se si do të përfundojë kjo luftë”, tha Hashem.
SHBA dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt, duke vrarë qindra civilë dhe disa zyrtarë të lartë, përfshirë Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei.
Teherani u përgjigj me sulme me raketa dhe dronë ndaj Izraelit dhe objektivave amerikane në të gjithë rajonin. Irani gjithashtu mbylli Ngushticën e Hormuzit, duke rritur ndjeshëm çmimet e naftës.
Irani pranoi ta rihapte këtë rrugë ujore si pjesë e armëpushimit dyjavor që hyri në fuqi më 8 prill, por në fund e mbajti të mbyllur si përgjigje ndaj refuzimit të Izraelit për të përfshirë Libanin në armëpushim.
Ky ishte një kusht i përcaktuar fillimisht në marrëveshjen e shpallur nga Pakistani.
Pas shpalljes së një armëpushimi 10-ditor në Liban javën e kaluar, Irani tha se Ngushtica e Hormuzit do të rihapej, por e mbylli sërish pasi Trump tha se bllokada detare e SHBA ndaj vendit do të vazhdojë.
Ushtria amerikane ka sekuestruar një anije iraniane gjatë rrethimit. Nga ana e saj, Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC) kapi dy anije tregtare të huaja në Ngushticën e Hormuzit të mërkurën, duke thënë se kishin shkelur rregullat detare.
Trump pretendon se ekzekutimet në Iran janë ndalur
Pavarësisht tensioneve në rritje, Trump tha të mërkurën se “e vlerëson” faktin që Irani ndaloi ekzekutimin e disidentëve femra me kërkesën e tij.
Presidenti amerikan kishte shpërndarë një ditë më parë foto të tetë të ndaluarave të dyshuara në Iran, duke pretenduar se ato do të ekzekutoheshin.
“Sapo jam informuar se tetë protestueset gra që do të ekzekutoheshin sonte në Iran nuk do të vriten më. Katër do të lirohen menjëherë dhe katër do të dënohen me një muaj burg”, shkroi Trump në platformën e tij Truth Social të mërkurën.
“E vlerësoj shumë që Irani dhe udhëheqësit e tij respektuan kërkesën time, si President i Shteteve të Bashkuara, dhe ndaluan ekzekutimin e planifikuar.”
Më vonë gjatë ditës, Shtëpia e Bardhë hodhi poshtë raportimet e mediave amerikane se Irani ende ka kapacitete të konsiderueshme ushtarake.
“Baza industriale e mbrojtjes së Iranit është shkatërruar pothuajse plotësisht”, shkroi zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, në rrjetin social X.
“Aftësia e Iranit për të ndërtuar dhe grumbulluar raketa balistike dhe dronë me rreze të gjatë është prapa për vite. Shumica dërrmuese e raketave balistike të Iranit, mjeteve lëshuese dhe dronëve sulmues me rreze të gjatë janë shkatërruar.”
Irani ishte në gjendje të kryente sulme me raketa ndaj Izraelit çdo ditë gjatë luftës.
