Groenlanda nuk është në qendër të mendimit strategjik të Uashingtonit për shkak të obsesionit ideologjik apo tekave gjeopolitike. Është aty sepse, në botën e mbrojtjes nga raketat, gjeografia është me rëndësi të madhe. Në mënyrë specifike, në planin "Kupola e Artë" të Donald Trump , Groenlanda shërben si gurthemeli verior i një projekti mbrojtës ambicioz - dhe thellësisht destabilizues.
"Kupola e Artë" nuk është thjesht një program i ri i mbrojtjes nga raketat. Është një përpjekje për të ndryshuar doktrinën. Nga mbrojtja e kufizuar kundër kërcënimeve të izoluara, në një arkitekturë të mbulimit pothuajse universal të atdheut amerikan. Nga mbrojtja tokësore, në përgjimin në hapësirë. Dhe nga menaxhimi i riskut, në premtimin e sigurisë pothuajse totale. Nga "Luftërat e Yjeve" në epokën e re të hapësirës.
Ideja nuk është e re. Në vitet 1980, Iniciativa Strategjike e Mbrojtjes e Ronald Reagan - e famshmja "Luftërat e Yjeve" - u përpoq të thyente doktrinën e pengimit të ndërsjellë bërthamor. Në atë kohë, teknologjia nuk mund t'i përballonte ambiciet... Sot, ekzistenca e konstelacioneve masive satelitore, lëshimeve më të lira dhe sensorëve të përparuar i jep të njëjtit vizion jetë të re politike dhe një dimension të ri, si dhe shkallë suksesi.
Trump e rikthen këtë logjikë me retorikë të ndryshme. Ai nuk po flet për një transcendencë filozofike të pengimit. Ai po flet për një "mburojë" që do t'i bëjë Shtetet e Bashkuara të paprekshme. Emri "Kupola e Artë" nuk është i rastësishëm. Ai i referohet mbulimit absolut, një kupole që mbyll qiellin, por edhe kultit të tij personal të ngjyrës - por edhe të parave.
Çfarë është "Kupola e Artë" në praktikë?
Në thelbin e saj, plani përfshin tre nivele të ndërlidhura.
Së pari, një rrjet i gjerë satelitësh paralajmërues dhe gjurmues të hershëm, të aftë për të zbuluar lëshimet e armëve balistike dhe hipersonike në kohë reale. Jo vetëm për paralajmërim, por edhe për udhëzim preciz të përgjimit.
Së dyti, shtresa të shumëfishta përgjimi - tokë, det dhe, për herë të parë në një shkallë të tillë, hapësirë.
Biseda për interceptorët në orbitë nuk është teorike. Është thelbi i planit. Armë në Hapësirë, të afta për të goditur raketa në minutat e para të fluturimit të tyre, përpara se të lëshohen koka bërthamore të shumta ose kundërmasa karrem.
Së treti, ndërlidhje e plotë me sistemet ekzistuese të komandës dhe kontrollit. "Kupola e Artë" nuk e zëvendëson rrjetin aktual. Ajo e thith dhe e mbivendos atë, duke e shndërruar mbrojtjen nga raketat në një proces të vazhdueshëm dhe të pandërprerë.
Pse Groenlanda është e pazëvendësueshme
Në këtë plan, Groenlanda nuk është thjesht një lidhje tjetër. Është qendra.
Shumica e trajektoreve të raketave balistike nga Rusia në Amerikën e Veriut kalojnë nëpër Arktik. Groenlanda ofron vendin ideal për radarin e paralajmërimit të hershëm, mbikëqyrjen e hapësirës dhe ndërlidhjen e të dhënave satelitore. Shtetet e Bashkuara e kanë ditur këtë që nga Lufta e Ftohtë, kur instaluan infrastrukturë kritike atje.
Në "Kupolën e Artë", Groenlanda vepron si syri verior dhe veshi verior i sistemit. Pa të, arkitektura paraqet një pikë të verbër. Me të, ajo fiton mbulim të vazhdueshëm në boshtin më të ndjeshëm të kërcënimit.
Kjo shpjegon gjithashtu brutalitetin e retorikës së Trump. Kërkesa për cedim ose kontroll të plotë nuk ka të bëjë me Danimarkën si shtet. Ka të bëjë me nevojën që Shtetet e Bashkuara të mos jenë të varura nga palët e treta në një rajon që tani e konsideron thellësi strategjike jetike.
Kostoja dhe Iluzioni i Sigurisë Absolute
Trump ka folur për një kosto prej rreth 175 miliardë dollarësh. Vlerësimet e pavarura e çojnë faturën shumë më të lartë, veçanërisht nëse programi zgjerohet në përgjim të plotë hapësinor. Çështja nuk është vetëm fiskale. Është strategjike.
Çdo premtim për mbrojtje universale prodhon një reagim. Më shumë raketa, kundërmasa më të sofistikuara, automjete hipersonike, armë anti-satelitore. "Kupola e Artë" nuk e anulon garën e armatimeve. Ajo e ngre atë në një nivel të ri, duke e transferuar atë në Hapësirë.
Dimensioni politik - Sovraniteti, jo aleanca
Kërkesa për Groenlandën zbulon diçka tjetër. Në doktrinën Trump, siguria nuk ndërtohet përmes garancive shumëpalëshe. Ajo ndërtohet përmes kontrollit të drejtpërdrejtë. Çfarëdo që është kritike duhet të "i përkasë".
Kjo i vë aleatët, nga Danimarka në Kanada, në një pozicion të vështirë dhe e kthen një plan teknik mbrojtës në një çështje sovraniteti dhe rendi ndërkombëtar.
Groenlanda kështu bëhet më shumë sesa një pikë gjeografike. Ajo bëhet simbol i një tranzicioni - nga një arkitekturë sigurie aleate, në një perceptim më brutal dhe hierarkik të pushtetit.
"Kupola e Artë" është vizioni i një Amerike që nuk i beson më as parandalimit dhe as aleancave si garanci të mjaftueshme.
Është teknologjikisht ambicioze, financiarisht e rëndë dhe strategjikisht e rrezikshme. Dhe Groenlanda është në thelbin e saj jo sepse Trump e dëshiron, por sepse fizika e raketave dhe gjeografia e Arktikut e diktojnë atë.
Nëse kjo realizohet, jo vetëm që do të ndryshojë mënyrën se si Shtetet e Bashkuara mbrohen. Do të ndryshojë edhe mënyrën se si bota e percepton hapësirën - jo si një domen të përbashkët, por si kufirin e ardhshëm strategjik./Versus.al
